De gasten worden warm ontvangen door Pameijer. Met een taartje!, want het is per slot van rekening feest. De sfeer zit er meteen goed in. Mensen zoeken elkaar op en praten alsof ze elkaar al jaren kennen, wat soms ook zo is. Veel gasten lopen samen langs de uitgebreide tentoonstelling '100 jaar in Beweging' waar de hele geschiedenis van Pameijer wordt verteld.
Als alle gasten binnen zijn, is het tijd om een plekje in de zaal te zoeken. Het is zelfs zo druk dat er extra stoelen aangerukt worden. Gelukkig weet dagvoorzitter Joep Stassen dat in goede banen te leiden, net als het hele programma dat van start gaat.
Vragen van toen nog steeds actueel
Joep vraagt direct Arend naar voren om de zaal mee terug in de tijd te nemen. “Riemen vast”, waarschuwt Arend, “want ik vlieg er doorheen.” Wat opvalt aan Arends verhaal, is de actualiteit van de vragen die vroeger al relevant waren. Zo stelde oprichter Dr. J.H. Pameijer in 1926 namens cliënten al de terechte vraag: ‘Zie je mij, of kijk je weg?’. Toen in 1970 cliënten zelfstandig gingen wonen in de stad, was hun vraag: ‘Mag ik bij jou in de buurt komen wonen?’. En recent, sinds 2020, leeft vooral de vraag hoe we kunnen zorgen dat cliënten zelfredzaamheid zijn in een samenleving die enorm complex is geworden. Daarover zegt Arend: “Dat moeten we samen doen."
De start van de volgende 100 jaar
Als de geschiedenis is doorlopen, besluit Arend een lang lint door te knippen. Het is de symbolische start van de volgende 100 jaar Pameijer. Hij doet zijn best, maar het lukt hem niet. "Ik sta hier in mijn eentje maar een beetje te klooien", lacht hij. "Ik denk dat we ook dit samen moeten doen.” Meerdere mensen springen op om te helpen en met een goede schaar gaat het lint in één keer doormidden onder enthousiast applaus.
Een brief uit de toekomst
Joep vraagt Peter en zijn jobcoach Alex naar voren. De twee leerden elkaar achttien jaar geleden kennen. Peter zocht werk en stelde hardop de vraag: “Help mij.” Alex deed dat en zorgde voor een eerste baan bij Dirk van den Broek, later bij Fenix Food Factory en nu werkt Peter al drie jaar bij Carwash Blijdorp “waar ik er op een goede dag ruim 220 auto’s doorheen jaag!”
Het verhaal wordt persoonlijker. Peter vertelt over zijn ouders die zijn overleden, zijn broer die het contact verbrak en zijn zus die ver weg in Duitsland woont. "Soms ben ik eenzaam en dat is moeilijk." Alex noemt Peter een kanjer. "Ik weet waar hij vandaan komt. Peter was dakloos, had torenhoge schulden en geen werk. Gelukkig besefte hij zich dat hij niet alleen uit die situatie kon komen en besloot hulp te zoeken. Hij is nu 18 jaar verder en gaat binnenkort echt alles op eigen kracht doen. Dan heeft hij Pameijer niet meer nodig."
Als Joep aan Peter vraagt hoe zijn de toekomst ziet, verschijnt er ineens een hologram op het toneel. Het is Peter, maar dan tien jaar later. Het Peter-hologram zegt: “Het gaat redelijk goed met mij in 2036, maar niet geweldig. Mijn huis is nog te klein, het zorgsysteem complex en de digitale ontwikkelingen zijn moeilijk bij te houden. Kleine dingen zijn belangrijk voor mij. Een buurvrouw die 'hoi' zegt of een klant die vraagt hoe het gaat. Maar de meeste mensen zijn met zichzelf bezig. Vroeger had ik dan Alex. Nu mis ik dat als ik weer eenzaam ben. Voor je het weet loop je weer vast. Daarom hebben mensen elkaar nodig, misschien nog wel meer dan vroeger."
“Zien we het nou echt?”
Bestuurders Aimée Heijdenrijk en Myrthe Koster staan op en reageren zichtbaar geraakt op het verhaal van Peter. "Wat me treft is zijn verhaal over eenzaamheid", zegt Aimée. "De vraag ‘zie je mij of kijk je weg?’ moeten we ons als bestuurders ook stellen. Nemen wij onze verantwoordelijkheid om de toekomst van Peter en andere cliënten te zien? We zien veel uitdagingen op ons afkomen in de maatschappij, maar zien we het nou echt?"
Myrthe: "Dr. Pameijer zei: ‘Mensen hebben mensen nodig.’ Dat klinkt misschien soft, maar 100 jaar Pameijer leerde ons iets anders. Deze zacht klinkende woorden zijn de hardste voorwaarden die we hebben. Het vermogen om iemand écht te zien heeft continu aandacht nodig en die aandacht moet elke generatie opnieuw vormgegeven worden. Dat moeten we samen doen."
Met die visie van Aimée en Myrthe zit het eerste deel van het programma erop en dat levert al genoeg gesprekstof op voor de gasten tijdens de pauze. Wat zij niet weten, is dat er na de pauze nog veel meer gesprekstof aankomt.
Theater als spiegel
Als iedereen weer zit, spelen de acteurs van Theater Babel een voorstelling. Deze is speciaal geschreven voor het jubileumevent en geïnspireerd door het verhaal van de barmhartige Samaritaan. De voorstelling bestaat uit drie soms best confronterende scènes over onze huidige samenleving, de zorg en over mensen.
De eerste scène begint met man met een lichtverstandelijk beperking die op de grond valt en niet meer overeind komt. Ondanks zijn pijn is er geen voorbijganger die wat doet om hem te helpen. Bijna iedereen kijkt weg. Het duurt eindeloos totdat er 1 Samaritaan langskomt om zich om hem te bekommeren. De scène daarna gaat over Mike, een puber die depressief is. Hij krijgt bezoek van 6 verschillende professionals die allemaal een ander plan hebben omdat ze hem niet écht zien. Dat levert pijnlijke chaos op, totdat een blinde buurman en zijn hond hem wél zien en Mike de aandacht geven die hij nodig heeft. In de laatste scène is Mike anderhalf jaar ouder geworden en opgenomen geweest. Hij staat op het punt om weer thuis te komen wonen bij zijn gezin dat meerdere complexe problemen heeft. Weer neemt de onmacht bij de professionals én naasten de overhand. En precies die onmacht maakt kraakhelder hoe belangrijk een sterk netwerk van zorgprofessionals en naasten is voor het welzijn van Mike en om zijn thuiskomst te laten slagen.
Joep betrekt regelmatig het publiek bij het theaterspel door telkens de vraag te stellen wat er nou gebeurt. Dat levert veel reacties op. Zo zegt één van de gasten over de situatie van Mike: "Alle professionals werken individueel vanuit hun eigen vakgebied en daardoor langs elkaar heen. Het gevolg is dat niemand Mike echt ziet en hij niet de aandacht krijgt die hij zo hard nodig heeft.”
Staande ovatie
Het spel van de acteurs maakt zoveel indruk, dat het publiek na de laatste scène een staande ovatie geeft. In drieënhalve week hebben zij zich dit toneelstuk eigen moeten maken. Door de beperkte tijd lukte het niet om alle tekst uit het hoofd te leren. “Daarom hebben we souffleurs ingezet, zodat de acteurs toch deze voorstelling konden spelen. Je kan wel kijken naar wat niet kan, maar wij hebben gekeken naar wat wél kan”, laat artistiek leider van theater Babel Erik-Ward Geerlings trots weten.
Bewust ongemak
"Het ongemak in de scènes deed veel met me”, laat Arend de gasten weten aan het eind van het officiële programma. “Het is misschien vreemd om voor dit ongemak te kiezen tijdens een jubileumfeest. We hadden er ook voor kunnen kiezen om alle successen en hoogtepunten uit de afgelopen 100 jaar te laten zien. En natuurlijk zijn die er. Maar onze wereld is er een van vallen en opstaan. We hebben bewust voor deze insteek gekozen om ons verlangen naar samenwerken te bereiken. En tegelijk te ervaren dat 'samen' niet eenvoudig is en niet vanzelf gaat. Juist daarom is investeren in netwerken zo belangrijk. Mensen hebben mensen nodig. Cliënten én professionals. Dat was 100 jaar geleden zo, dat is nu nog steeds zo en dat zal in de toekomst altijd zo zijn."
Napraten over alle indrukken
Tijdens de feestelijke borrel raken de gasten niet uitgepraat over wat ze hebben gezien. "Mooi hoe Pameijer niet het gemakkelijke maar het eerlijke verhaal durft te vertellen", zegt één van de aanwezigen. "Deze bijeenkomst was typisch Pameijer", reageert een ander. "Laten zien dat het soms schuurt. Daar heb je lef voor nodig." Een relatie die al jaren met Pameijer samenwerkt, zegt: "We kennen hun wereld goed, dus we weten dat dit het eerlijke verhaal is. Heel knap hoe de acteurs dit bespreekbaar hebben gemaakt." De verhalen van de bijeenkomsten laten zien dat vooruitkijken alleen lukt als we het samen doen: in gesprek, in verbinding en met oog voor elkaar.
